Αναφέρετε τη λέξη «φοιτητές» και στους περισσότερους έρχεται η εικόνα μιας ομάδας νεαρών, οικονομικά εξαρτημένων από τους γονείς τους, που ντύνονται πρόχειρα και περνούν μια από τις καλύτερες περιόδους της ζωής τους. Σε γενικές γραμμές, το προφίλ αυτό ταιριάζει στην πλειοψηφία των φοιτητών στην Ελλάδα, αλλά όχι στους φοιτητές του εξωτερικού.
Στο εξωτερικό μια σειρά από οικονομικές, κοινωνικές, και επιστημονικές εξελίξεις επέφεραν μεταβολές στο κλασικό προφίλ των φοιτητών. Για παράδειγμα, η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης πολλών χωρών δρα αυξητικά στον αριθμό των ατόμων που επιθυμούν να σπουδάσουν. Ταυτόχρονα, η αγορά εργασίας έχει αλλάξει θεμελιωδώς. Σε διάφορες χώρες του εξωτερικού οι εποχές που κάποιος έπιανε την πρώτη του δουλειά και έπαιρνε σύνταξη από τον ίδιο εργοδότη αποτελούν παρελθόν. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι ένας νέος που μπαίνει τώρα στην αγορά εργασίας, θα αλλάξει κατά την διάρκεια της ζωής του 17 εργοδότες και 3 κλάδους εργασίας. Επίσης, ραγδαίες αλλαγές λαμβάνουν χώρα σε κάθε επιστημονικό τομέα. Σήμερα υπολογίζεται ότι το σώμα της γνώσης, δηλαδή το σύνολο των διαθέσιμων γνώσεων που αναφέρεται σε συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα, διπλασιάζεται κάθε 12 με 13 μήνες.
Αυτές, καθώς και άλλες εξελίξεις έχουν οδηγήσει τους πολίτες πολλών χωρών, ανεξαρτήτου ηλικίας, προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να γίνουν πιο ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας. Ως αποτέλεσμα, σταδιακά ο μέσος όρος ηλικίας των φοιτητών κινείται έξω από τα κλασικά όρια ηλικίας (18 με 25 ετών). Πρωτιά σε αυτό έχουν οι ΗΠΑ όπου σήμερα πλέον το 47% όλων των ατόμων που σπουδάζουν είναι φοιτητές μη παραδοσιακής ηλικίας (άνω των 25)!
Στην Ελλάδα, παρόλο που η χώρα βρίσκεται υπό την επήρεια των ιδίων παγκοσμίων εξελίξεων, το προφίλ των φοιτητών παραμένει ίδιο εδώ και δεκαετίες. Ακόμα και σήμερα, το πανεπιστήμιο θεωρείται προνόμιο των δεκαοκτάρηδων. Οι λίγοι φοιτητές μη παραδοσιακής ηλικίας λειτουργούν ινκόγκνιτο, αφού κατά πλειοψηφία δεν παρακολουθούν τις παραδόσεις μαθημάτων και απλώς δίνουν εξετάσεις. Φυσικά, για να αλλάξει η κουλτούρα αυτή το ελληνικό πανεπιστήμιο πρέπει να εκσυγχρονιστεί υιοθετώντας δομές και υποδομές που θα υποστηρίξουν τις σπουδές των ενήλικων φοιτητών.
Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να αλλάξει το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Με εξαίρεση την εισαγωγή στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, η εισαγωγή στα πανεπιστήμια μέσω των πανελληνίων εξετάσεων κάθε άλλο παρά ενθαρρύνει τους ενήλικες. Ταυτόχρονα θα πρέπει να αλλάξει ο τρόπος κατάταξης πτυχιούχων ΑΕΙ σε άλλα τμήματα για την απόκτηση δεύτερου πτυχίου. Φυσικά η υιοθέτηση ευέλικτων τρόπων παράδοσης μαθημάτων είναι επιτακτική για τους ενήλικες φοιτητές, οι οποίοι εκτός από τις ακαδημαϊκές, καλούνται να ανταποκριθούν και σε οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις. Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να αναπτύξουν σε πλήρη κλίμακα απογευματινά και καλοκαιρινά μαθήματα καθώς και μαθήματα εξ’ αποστάσεως. Επίσης σημαντική είναι και η υιοθέτηση συγκεκριμένων παιδαγωγικών μεθόδων για τη διδασκαλία ενηλίκων. Σίγουρα δεν μπορείς να διδάξεις έναν ενήλικα με δέκα και είκοσι χρόνια εργασιακής εμπειρίας με το ίδιο τρόπο που διδάσκεις έναν δεκαοκτάχρονο που μόλις τελείωσε το Λύκειο.
Αν θέλει η Ελλάδα να βγει από την οικονομική δίνη και να γίνει ανταγωνιστική στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, θα πρέπει, μεταξύ άλλων, και να καλλιεργήσει μια κουλτούρα αιωνίων φοιτητών. Όχι βέβαια με την έννοια των φοιτητών που ποτέ δεν αποφοιτούν, αλλά με την έννοια των πολιτών οι οποίοι εκπαιδεύονται και μετεκπαιδεύονται συνεχώς, προκειμένου να ανταποκριθούν στις σημερινές ανάγκες της κοινωνίας.
akademics.org 